بیش از هشتاد سال پس از غارت گسترده آثار هنری یهودیان در اروپا به دست نازیها، یکی از نقاشیهای مفقودشده به شکلی غیرمنتظره دوباره آشکار شد: در یک آگهی فروش خانهای لوکس در آرژانتین.
در تصاویر منتشرشده از این خانه در نزدیکی بوئنوسآیرس، تابلویی بالای مبل نشیمن دیده میشود که بهسرعت توجه کارشناسان هنری را جلب کرد. بررسیهای بعدی نشان داد این اثر همان «پرتره یک بانو» یا «بانو کُلتی» است؛ نقاشیای از جوزپه گیسلاندی، تکچهرهنگار برجسته باروک ایتالیایی که به «فرا گالگاریو» شهرت دارد.
این تابلو بخشی از مجموعه عظیم ژاک گودستیکر (یا خاودستیکر)، دلال سرشناس هنر در آمستردام بود که در جریان اشغال هلند در ۱۹۴۰، مجموعه بیش از ۱۱۰۰ اثر او در معاملهای اجباری به دست هرمان گورینگ، فرمانده لوفتوافه آلمان نازی، افتاد. گودستیکر خود در مسیر گریز از اروپا جان باخت و خانوادهاش هرگز نتوانستند این آثار را حفظ کنند.
بررسیهای روزنامه هلندی «آ.د.» و بررسی مرکز دادههای میراث هنری غارتشده در جنگ نشان میدهد که این نقاشی توسط فریدریش کادگین، افسر اساس و خزانهدار نزدیک به گورینگ، از هلند خارج شد و سرانجام به آرژانتین رسید؛ کشوری که دهها تن از مقامهای نازی پس از جنگ جهانی دوم به آن گریختند. کادگین سال ۱۹۷۸ در آرژانتین درگذشت و خانهاش به ارث خانواده رسید.
پس از انتشار آگهی فروش، دادستانی آرژانتین دستور بازرسی خانه را صادر کرد. پلیس هنگام ورود، اثری از نقاشی نیافت، اما اسناد و تعدادی سلاح از محل ضبط شد. با این حال کارشناسان با تطبیق عکسها و ابعاد تابلو، اصالت آن را تقریباً قطعی میدانند.
این کشف تازه بار دیگر توجهها را به سرنوشت آثار هنری غارتشده در دوران نازی جلب کرده است. بخشی از این آثار در دهههای گذشته به خانواده گودستیکر بازگردانده شد و در موزههای هلند به نمایش درآمد، اما بسیاری همچنان مفقود هستند.
ماری فون زاهر، عروس خانواده گودستیکر که سالهاست پیگیر بازگرداندن این مجموعه است، در گفتوگویی تأکید کرده:
«جستوجوی من از دهه ۱۹۹۰ آغاز شد و هنوز ادامه دارد. هدف ما بازگرداندن تکتک آثار ربودهشده و پاسداری از میراث خانوادگی است.»
در حالی که آگهی فروش خانه بیدرنگ از وبسایت بنگاه معاملات ملکی حذف شد، «سازمان میراث فرهنگی هلند» اعلام کرده روند پیگیری این پرونده همچنان ادامه دارد. سرنوشت پرتره «بانو کُلتی» هنوز روشن نیست، اما کشف اتفاقی آن در آرژانتین، بار دیگر نشان داد که آثار هنری غارتشده در جنگ جهانی دوم همچنان در سایهها سرگرداناند.