از فردا، ۷ اکتبر ۲۰۲۶، تا ۲۵ ژانویه ۲۰۲۷، موزه لوور نمایشگاه «زورباران، ۱۵۹۸–۱۶۶۴» را در تالار ناپلئون برپا می‌کند؛ نمایشگاهی مروری که با همکاری نشنال گالری لندن و مؤسسه هنر شیکاگو سامان یافته است. فرانسیسکو د زورباران در کنار ولاسکز و موریو از مهم‌ترین نقاشان اسپانیایی سده هفدهم است، اما برای مخاطب عام هنوز ناشناخته‌ترینِ این سه به شمار می‌رود.
روایت لوور از این نقاش آموزنده است. زورباران دیرزمانی پیرو کاراواجو و نقاشی برخاسته از زهد صومعه‌ای شناخته می‌شد و تنها در سده بیستم بود که او را رنگ‌پردازی شگفت‌انگیز با سبکی یکسره شخصی شناختند؛ سبکی که ساده‌سازی حجم‌ها را با طبیعت‌گرایی‌ای گیرا درمی‌آمیزد. لوور می‌گوید هدفش تک‌نگاری جامع نیست، بلکه گزیده‌ای بلندپروازانه از نقاشی‌های درجه یک است که در هفت بخش، با منطقی زمانی-مضمونی، مسیر کاری طولانی او را دنبال می‌کند و گاه برای کنار هم نهادن آثار، از ترتیب زمانی فاصله می‌گیرد.
ابعاد نمایشگاه چشمگیر است: به گفته بیانیه مطبوعاتی لوور، ۶۵ تابلو گرد آمده که ۵۰ تای آن‌ها کار خود زورباران است. هرچند در یک دهه گذشته چند نمایشگاه به او پرداخته‌اند، این نخستین نمایش بین‌المللی آثارش در چنین مقیاسی از زمان تک‌نگاری موزه متروپولیتن و گران‌پاله در ۱۹۸۷–۱۹۸۸ است.
راهبان، قدیسان و طبیعت‌های بی‌جان
تأکید اصلی بر پرده‌های بزرگی است که برای صومعه‌های اندلس سفارش داده شدند و شهرت زورباران را ساختند؛ اما چهره‌نگاری‌ها و طبیعت‌های بی‌جان نیز جایگاهی جدی دارند و آثار اندک پسرش، خوان د زورباران (۱۶۲۰–۱۶۴۹)، نیز به نمایش درمی‌آید؛ فرصتی کمیاب برای دیدن کار پدر و پسر در کنار هم. تصویری که لوور در صدر صفحه نمایشگاه گذاشته، «قدیسه کاسیلدا» (حدود ۱۶۳۵، موزه ملی تیسن-بورنمیسا، مادرید)، گویای بسیاری چیزهاست: پیکری تنها با جامه‌ای فاخر در زمینه‌ای تاریک، میان چهره درباری و تصویر نیایشی.
پایانی مدرن
گویاترین تصمیم نمایشگاه در پایان آن است: چند اثر از اواخر سده نوزدهم و اوایل سده بیستم، از ادوار مانه، پابلو پیکاسو و خوان گریس، مسیر را می‌بندند و اهمیت زورباران را برای آوانگاردهای فرانسوی یادآوری می‌کنند. همان ساده‌سازی فرم و نور شدیدی که روزگاری نشانه پارسایی خوانده می‌شد، امروز در چشم ما جسارتی تجسمی است.
پاییزی اسپانیایی
این نمایشگاه فضا و طراحی صحنه‌ای مشترک را با نمایشگاه «تراشیدن رنگ» (Sculpter la couleur) شریک است که شاهکارهای موزه ملی پیکره‌سازی وایادولید را نشان می‌دهد؛ یک بلیت برای دیدن هر دو کافی است. لوور پیرامون این دو نمایشگاه فصلی کامل از فرهنگ اسپانیا چیده است: کنسرت افتتاحیه گروه کانتوریا به رهبری خورخه لوسانا در ۷ اکتبر، برنامه سینمایی «کارت سفید» به انتخاب روسی د پالما، سخنرانی‌ها، و «آخر هفته بزرگ اسپانیا» در دسامبر. کیوریتور نمایشگاه شارلوت شاستل-روسو، سرپرست ارشد بخش نقاشی لوور، است و فرانچسکا ویتلوم-کوپر و دانیل سوبرینو رالستون از نشنال گالری و ربکا لانگ از مؤسسه هنر شیکاگو با او همکاری کرده‌اند.
گفت‌وگوی میان ایمانِ نقاشی‌شده و ایمانِ تراشیده، تز آرام این فصل است. در اسپانیای سده هفدهم، این دو هنر برای ملموس کردن امر قدسی با هم رقابت می‌کردند؛ و در کنار هم، پیکره‌های تقریباً تندیس‌وار زورباران شاید سرانجام همان‌گونه دیده شوند که بودند: تصویرهایی ساخته‌شده نه فقط برای دیدن، که برای حس کردن.
زورباران، ۱۵۹۸–۱۶۶۴ — موزه لوور، تالار ناپلئون، ۷ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۲۵ ژانویه ۲۰۲۷.
منبع: صفحه رسمی نمایشگاه در وبسایت موزه لوور
پرونده مطبوعاتی: بخش مطبوعاتی موزه لوور
این مقاله با کمک هوش مصنوعی تهیه و توسط تحریریه هنرگردی بازبینی شده است.
