موسیقی و بازی ویدیویی در فیلارمونی پاریس: موسیقی‌ای که قهرمانش شمایید

تا یکم نوامبر، فیلارمونی پاریس نمایشگاهی را به موضوعی اختصاص داده که کم‌تر چنین جایگاهی پیدا می‌کند: موسیقی بازی‌های ویدیویی. نمایشگاه Video Games & Music با زیرعنوان La musique dont vous êtes le héros («موسیقی‌ای که قهرمانش شمایید») این موسیقی را از نخستین بوق‌های الکترونیکی تا آثار سمفونیک و تجربی دنبال می‌کند.

کیوریتورهای نمایشگاه فانی ربیار (Fanny Rebillard)، موسیقی‌شناس، و ژان زید (Jean Zeid)، روزنامه‌نگار بازی‌های ویدیویی‌اند. صحنه‌پردازی از La Sagna & Racine است.

مسیری که خودتان برمی‌گزینید

به گفتهٔ فیلارمونی، چیدمان نمایشگاه از بازی‌های «جهان باز» (open-world) الهام گرفته است. بازدیدکنندگان مسیر خودشان را از میان ماژول‌های تعاملی، بازی‌های قابل‌بازی، کنسول‌ها، سازها، عکس‌ها، آثار هنری و محتوای دیداری‌شنیداری انتخاب می‌کنند. بخشی از مسیر تونلی خمیده با پوشش فلزی است که نورافکن‌های رنگی لکه‌های نور سرخ، سبز، زرد و آبی روی کف می‌اندازند؛ در یک سو دستگاه‌های آرکید قرار دارند و در سوی دیگر آثار قاب‌شده و ایستگاه‌های شنیدن با هدفون.

جای دیگری، مانکن‌هایی با لباس‌های صحنه میان دسته‌های بازی گیتار‌مانند و طبل‌ها ایستاده‌اند و پشت‌سرشان افق شبانهٔ یک شهر دیده می‌شود.

از نخستین بوق‌ها تا سمفونی

داستانی که نمایشگاه روایت می‌کند از آزمایشگاه‌های پژوهشی دههٔ ۱۹۶۰ و سالن‌های آرکید دههٔ ۱۹۷۰ آغاز می‌شود. محدودیت‌های فنی نخستین صداها را شکل داد: صدای الکترونیکی بسیار ساده‌ی Pong (۱۹۷۲) نقطهٔ آغاز همیشگی است و فناوری‌های تازه‌تر بعدها امکان ساخت موسیقی غنی‌تر را فراهم کردند. برخلاف موسیقی فیلم، موسیقی بازی می‌تواند در لحظه به کنش‌های بازیکن واکنش نشان دهد. Just Dance که از حسگرهای حرکتی بهره می‌برد، یکی از نمونه‌هایی است که نمایشگاه می‌آورد.

کنار یکی از نمایش‌ها، برچسبی توضیح می‌دهد که قطعهٔ «The High Seas» به چند بخش تقسیم شده و این بخش‌ها در حلقه‌هایی تکرارشونده پخش می‌شوند.

از بازی‌هایی که در صفحهٔ فیلارمونی آمده‌اند می‌توان Super Mario Bros، Streets of Rage، Just Dance و Electroplankton را نام برد. گزارش‌های مطبوعاتی دربارهٔ نمایشگاه از آهنگسازان کوجی کوندو (Kōji Kondō، Super Mario و The Legend of Zelda) و نوبو اوئماتسو (Nobuo Uematsu، Final Fantasy) و نیز از دموسین (demoscene) و چیپ‌تیون (chiptune)، یعنی موسیقی ساخته‌شده از صدای نخستین کنسول‌ها و رایانه‌ها، یاد کرده‌اند.

هنرمندانی فراتر از صفحه

نمایشگاه تنها دربارهٔ بازی‌ها نیست. فیلارمونی از آثار فرهنگ عامه از Invader و eBoy و نیز «بیوم»های متحرک و بزرگی خبر می‌دهد که روی دیوارها فرافکنی می‌شوند و کار هنرمندی به نام مُنیر آیاش (Mounir Ayache) هستند. گزارش‌های مطبوعاتی همچنین ژان‌میشل ژار (Jean-Michel Jarre)، Radiohead و Wu-Tang Clan را در میان موسیقی‌دانانی نام می‌برند که در کار خود از صدای بازی‌های ویدیویی بهره می‌گیرند.

اطلاعات بازدید

نمایشگاه در فیلارمونی پاریس، شمارهٔ ۲۲۱ خیابان ژان‌ژورس (221 avenue Jean-Jaurès)، ناحیهٔ ۱۹ پاریس (متروی خط ۵، ایستگاه Porte de Pantin، یا تراموای 3B) از ۲ آوریل تا یکم نوامبر ۲۰۲۶ برپاست. ساعت کار در دوره‌های گوناگون فرق می‌کند؛ پیش از رفتن وب‌سایت فیلارمونی را ببینید. کاتالوگ نمایشگاه ۳۹٫۹۰ یورو است. فیلارمونی هشدار می‌دهد که برخی جلوه‌های نوری ممکن است برای کسانی که به نور حساس‌اند یا صرع دارند ناخوشایند باشد و بعضی بازی‌های قابل‌بازی با دسته‌های جایگزین یا تنظیمات دسترس‌پذیری سازگار نیستند.

منابع: صفحهٔ برنامهٔ فیلارمونی پاریس برای این نمایشگاه؛ گزارش‌های Numéro، CNC و Sortiraparis. برای هنرگردی، اکتبر ۲۰۲۶.