حسین امانت متولد سال ۱۳۲۱ شمسی در کاشان است، از کودکی در خانواده ای بزرگ شد که عاشق فرهنگ ایران بود و در یک مکتب فکری پرورش پیدا کرد که می گوید، زیبایی های دنیا در هر کجا که باشد، متعلق به همه دنیاست و هنرمند باید به همه این زیبایی ها مراجعه کند. خانواده ی پدری اش اهل کاشان بودند و از طرف مادر نیمی همدانی و نیمی کاشانی است، در سال های دبیرستان آرزویش تحصیل در رشته ی فیزیک اتم بود اما به تشویق پدرش تصمیم گرفت تحصیلات دانشگاهی اش را در تهران دنبال کند و در میان چند رشته، تصمیم بر آن شد تا در رشته ی مکانیک دانشکده ی فنی دانشگاه تهران تحصیل کند، وی محیط دانشکده ی فنی را بسیار خشک توصیف میکند، و یک روز که کارگاه تراشکاری داشته است ، در کلاس حضور پیدا نمیکند و به دانشکده معماری برای دیدار دوستانش میرود و همانجا می ماند.

حسین امانت

“آنچنان که تاریخ مرا شگفت زده  میکند و به هیجان میاورد خود معماری اینکار را نمیکند”

حسین امانت احساسش را نسبت به روزی که همه در میدان آزادی برای افتتاح جمع شده بودند را اینگونه بیان میکند: « احساس کردم برج همه را مثل یک پدر در آغوش گرفته است.»

در تابستان سال ۱۳۴۵ حسین امانت که تازه از دانشکده ی معماری دانشگاه تهران فارغ التحصیل شده بود با دیدن آگهی مسابقه در روزنامه اطلاعات دهم شهریور به قصد شرکت در آن، در اتاق خود دفتر معماری ِ کوچکی به راه انداخت و با کمک چند تن از دوستان به طراحی آزادی مشغول شد. وی در حال تامین مقدمات رفتن به آمریکا برای ادامه ی تحصیل بود که این آگهی را در صفحه ی دوم روزنامه ی اطلاعات میبیند.

برای حسین امانت طرح برج آزادی اولین تجربه در کاربرد تمام آموخته هایش در دانشکده ی معماری دانشگاه تهران ، و مشاهداتش از معماری ایران در جریان سفرهایی بود که به ابتکار “هوشنگ سیحون” برای مانوس کردن دانشجویان با معماری قدیم ایران متداول شده بود.

در پاییز ۱۳۴۶ حسین امانت اجازه ی ادامه ی کار را دریافت کرد و انتخاب همکاران و جستجوی راه حل های اجرایی این پروژه آغاز شد. بیشتر کارهای طرح و ساختمان بنای برج آزادی به متخصصان  ایرانی سپرده شد. اما پیچیده ترین قسمت آن که محاسبات سازه بود به شرکت “آروپ” که پیش از آن محاسبات اُپرای سیدنی را انجام داده بود سپرده شد.

وی در مورد ماندگاری برج آزادی و محبوبیت آن در نزد مردم چنین میگوید:

«برج آزادی طوری طراحی شده که معطوف به حقیقت، جوهره و عمق فرهنگ ایران است. یعنی با توجه به آنچه که در طول تاریخ بر سر ایران رفته و عظمتی که در تاریخ این کشور هست، ساخته شده. درست است که این کار در زمانی انجام شد که یک وضع سیاسی دیگری در ایران حکمفرما بود، اما وقتی من آن را طراحی کردم به تمام دوره های تاریخی و به آینده ایران فکر می کردم؛ نه به آن وضع سیاسی خاص.  البته اصلا فکر نمی کردم که برج آزادی این طور در دل مردم ایران نفوذ کند. برج آزادی درست مثل بچه ای بود که شما به دنیا می آورید و نمی دانید که او در آینده چگونه خواهد شد. این بچه بزرگ می شود و زندگی مخصوص به خودش را پیدا می کند که دیگر در اختیار شما نیست. برج آزادی هم همین طور شد و فکر می کنم به این خاطر در دل مردم جا باز کرد که خیلی ایرانی است و جوهره فرهنگ ایران را در خود دارد. »

پس از پروژه موفقیت آمیز برج آزادی و ساختمان دانشکده های دانشگاه شریف، ساختمان میراث فرهنگی تهران ، دانشکده مدیریت بازرگانی و همچنین نظارت و سرپرستی ساخت موزه بزرگ پاسارگاد در نزدیکی آرامگاه کوروش کبیر به او واگذار شد.امانت همچنین معمار و طراح تعدادی چند از مراکز صنایع دستی، مدرسه، کتابخانه و حتی یک شهرک تفریحاتی در ساحل دریای خزر بوده‌است. او بعدها با بسط دادن کار خویش بناهایی در خارج از کشور را نیز طراحی نمود، از آن جمله می توان به کتابخانه ی مرکزی دانشگاه سیچوان ، بنای کتابخانه ی سفارت ایران در شهر پکن که متمایزترین  سفارتخانه ناحیه دیپلماتیک در پکن است، اشاره کرد.

درباره بناهایی که به سبک معماری کلاسیک یونان طراحی کرده گفته است

«من دیدم چطور سبک کلاسیک می تواند با باغ های اطراف این جا (منطقه حیفا) تناسب و هماهنگی داشته باشد. منطق من این است: ما در زندگی مدرن در شتاب و تحرک به سر می بریم و زمانی برای دقت کردن به جزئیات یک ساختمان کلاسیک نداریم. اما سبک کلاسیک برای جامعه ای که در آسودگی و رفاه به سر می برد، معنا می دهد، جامعه ای که زمان کافی برای مراقبه و نیایش دارد. ساختمان های مدرن بعد از انقلاب صنعتی، رشد و گسترش پیدا کردند، دوره ای که زندگی مادی بر معنویت غلبه پیدا کرد اما من فکر می کنم زیبایی فاکتور مهمی در طراحی است، چون زیبایی برای روح انسان خیلی سودمند و مفید است.»

به نظر می رسد امانت در پروژه هایی که به سبک معماری کلاسیک یونان طراحی کرده است بیش از آن که دغدغه پیاده کردن دیدگاه های معمارانه خود را داشته باشد، بار محیط طبیعی و شرایط جغرافیایی را بر دوش خود احساس می کرده است. این ساختمان های یونانی مآبانه در نگاه اول شاید بیننده را به سمت این موضوع بکشانند که طراح و معمار آنها صرفاً یک نوع معماری التقاطی ارائه داده است، در حالی که واقعیت امر چیز دیگری است. اولاً او در ساختمان های یونانی مآبانه خود به اصول معماری شرقی بی توجه نبوده است و لذا اگر چه این دسته از پروژه های او در نگاه اول سبک کلاسیک یونانی را به خاطر می آورند، ولی جزئیات به کار رفته در آنها، حاکی از چیزی غیر از این است. در ثانی همان طور که خود وی صریحاً ابراز کرده، انتخاب سبک کلاسیک کاملاً آگاهانه و لازم بوده است.

به هر روی، امانت به غیر از سبک به کار رفته در ساختمان های کلاسیک یونانی خود، همواره اصول هندسه و معماری سنتی ایران را در ساختمان های مدرن خود اجرا کرده است. پروژ ه ها و ساختمان های او در حال حاضر در سرتاسر جهان به چشم می خورند. غیر از پروژه هایی که در بالا به آنها اشاره شد، او پروژه های دیگری را هم طراحی کرده که تعدادی از مهمترین آنها عبارتند از: طراحی و ساخت عبادتگاهی در ساموآی غربی، طراحی چند کارخانه در دالیان چین، ساخت چندین مجتمع آپارتمانی در سانتامونیکای کالیفرنیا و بلوک شهری با دو برج مسکونی در سن دیه گوی کالیفرنیا. امانت در تمام این پروژه ها، مهارت ویژه ای در به کار بردن و ترکیب درون مایه های فرهنگ های مختلف از خود نشان داده است. او جوایز مهمی هم بابت طراحی های منحصر به فرد خود دریافت کرده و در عین حال در کنفرانس های آموزشی و فرهنگی متعددی پیرامون هنر و معماری سخنرانی کرده است.

حسین امانت به واسطه برخی طرح هایش در صف مقدم معماران آوانگارد ایران قرار گرفته است، در حالی که در تعدادی دیگر از طرح هایش از آوانگاردگرایی فاصله گرفته و در نقطه مقابل آن حرکت کرده است. گفته شد که او شهرت و آوازه خود را بابت طراحی بنای یادبود آزادی (شهیاد) در تهران به دست آورد.

آشنایی مختصری با اولین و شاخص ترین طراحی حسن امانت ، برج آزادی :

برج آزادی در ایران، نمونه‌ای از نمادها و نشانه‌های شهری است که معماری شاخص آن، تلفیق طاق‌های معماری پیش از اسلام (دوره هخامنشیان و ساسانیان) و بعد از اسلام و تبدیل آن به نمادی زیبا به لحاظ معماری است. در این طرح، معمار حتی به جزئیات اجرای بنا و نحوه چیدمان سنگ‌های نماد دقت وافری مبذول داشته تا در نهایت جز جز اجزا به کل واحدی بدل گردند. برج آزادی به صورت یک تندیس ساخته شده است و به عنوان یک نماد شهری مورد توجه است.

این بنای باشکوه که یکی از مراکز فرهنگی، هنری کشور عزیزمان می باشد، در زیر کمی با دست اندرکاران و ابعاد این پروژه آشنا میشویم:

پیمانکار برج آزادی شرکت ماپ (مهندس محمد پورفتحی) بود و مهندس محاسب آن شرکت آروپ و همکاران بودند. مدت عملیات ساخت ساختمان در یازدهم آبان سال ۱۳۴۸شمسی شروع شد و پس از بیست و هشت ماه در ۲۴ دی ماه ۱۳۵۰به نام برج آزادی به بهره برداری رسید که ۲۶  ماه به طول انجامید.

سنگکاران این بنا استادان قنبر رحیمی و غفار داور پناه بودند.طرح بنا ، برداشتی از معماری دوره باستانی ، اسلامی و تلفیق بنا با معماری مدرن می باشد و دارای ویژگی ها و طرح های بی نظیر بوده بطوریکه در نمای آن حدود ۲۵۰۰۰ قطعه سنگ با نزدیک به ۱۵۰۰۰ شکل متفاوت با سطوح پیچیده و قوس دار به کار رفته است ، سنگ ها به کمک الگوهای مخصوص تراشیده شده و از قطعات بزرگ و کوچک که طول آن ها از ۳۳ سانتیمتر تا ۶ متر متغییر است و ضخامتی در حدود ۴۰ سانتی متر دارند، استفاده شده است.

استخوان بندی اصلی از بتن مسلح است . سنگ های ضخیم و سفید معدن جورقان (اصفهان)آن را می پوشاند. کارهای اصلی سنگ از استخراج تا نصب به عهده سنگ کاران با ذوق کشورمان بوده است . درب های ورودی اصلی از انواع سنگ گرانیت همدان (سنگ خارا ساخته شده و حدود هفت تن وزن دارد )، و همچنین سنگ های کف و آب نماها و…. از کردستان استخراج شده ، که نشان دهنده غنای معادن ایران می باشد.

پایه های اصلی بنا به شکل مستعطیل با ابعاد ۶۳*۴۲ متر استوار شده اند و با هندسه ای بدیع به ترتیبی پیچ می خورند که استواری قوس طاق اصلی را در محوراصلی بر پایه ها ممکن می سازد.

در حال حاظر آقای امانت در دفتر کارش در کانادا مشغول به کار در طرح ها و پروژه های بین المللی خود است. وی از سال ۱۹۸۰ به عنوان یک شهروند کانادایی در کانادا زندگی می کند.

تحقیق و نوشتار از سارا شاه محمدی

با ما در تماس باشید

برای ارتباط با هنرگردی از این بخش استفاده نمایید

درحال ارسال

Log in with your credentials

or    

مشخصات ورود خود را فراموش کرده اید؟

Create Account