نیکزاد نجومی

متولد ۱۳۲۰ در کرمانشاه است. او در سال ۱۳۴۱ وارد دانشکده هنرهای زیبای تهران شد و سال ۱۳۴۶فارغ التحصیل ممتاز رشته ی نقاشی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران گردید. در اواخر دهه ۴۰ به آمریکا سفر کرد و نخست، سال ۱۳۵۱ در مدرسه‌ی هنرهای تجسمی نیویورک پویانمایی می‌خواند  و سپس کارشناسی ارشد خود را سال ۱۳۵۳در رشته‌ی هنرهای زیبا از سیتی کالج نیویورک گرفت، در دانشگاه به تدریس مشغول شد. ساکن بروکلین می باشد و همچنین از حامیان دانشنامه ایرانیکا است. نیکزاد  یکی از پرکارترین تصویرگران کتاب‌های کودکان و نوجوانان قبل از سفر به آمریکا در کانون پرورش فکری کودکان در دهه‌ ۵۰ به شمار می‌رفت.

نجومی میگوید چون در آن زمان در کرمانشاه نقاش برجسته یا کلاس های خوبی نبود از روی نقاشی های “ایلیا رپین” نقاش روس کپی میکرده و کارهای او را مجدد میکشیده است.

علت نام گذاری نام خود را چنین میگوید: “پدرم ارتشی بود و زمانی که من قرار بود به دنیا بیایم مادرم تنها بود و در زیرزمین خانه و در شرایط سختی مرا به دنیا آورد، هنگامی که پدرم بازگشت و وقتی شرایط وضع حمل مادرم را فهمید اسم مرا نیکزاد گذاشت و مرا نیکی صدا میکرد.

تجربه‌ی نجومی در نگارگری و نقش ‌و نگاری کتاب در زمان همکاری‌اش با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در اندام های نقاشی هایش ملموس می‌شود، کمپوزیسیون‌ها و اندام هایش اغلب به شکلی افقی برش داده شده و به این ترتیب سطوح آن شکسته می‌شوند تا دو واقعیت متمایز مربوط و در کنار هم را بسازد که با اندکی ناهمسویی یا به کارگیری رنگ ها یا الگوهای متفاوت از هم متمایز می‌شوند. از این راه روند کلاژ را از نو خلق میکند تا کمپوزیسیون‌هایش و جابه‌جایی و تفاوت را زیرکانه ثبت کند. این تکنیک را برای تکه‌تکه کردن بدن هم به کار می‌برد و از این راه دست ‌و پاهای قطع شده و تن‌های در حال تجزیه‌ای را تولید می‌کند که با نقطه‌های رنگی بازیگوشانه نقاشی می‌شود تا خشونت را بدون بازنمایی آن در عمل به نمایش بگذارد. از سوی دیگر، این پاهای قطع‌شده که به شکلی نامتقارن روی یکدیگر گذاشته می‌شوند، جابه‌جایی بخت ‌و اقبال را در نظم ناپایدار اجتماعی به ذهن تداعی میکند و نمایانگر زایش و پرورش دوباره می‌شود.

دو سال پس از فارغ التحصیلی از دانشکده هنرهای زیبا نجومی به نیویورک رفت پس از مدت کوتاهی به کنفدراسیون دانشجویان ایرانی در آمریکا پیوست، با وجود غلبه ی هنر آبستره و مینیمالیسم بر فضای هنری آن زمان در نیویورک، نقاشی هایش را بیشتر در فضای فیگوراتیو کشید.برای نقاشی هایش خودش را مدل میکرد در موقعیت ها و فیگورهای مختلف عکس میگرفت و سپس از آنها برای نقاشی اش استفاده میکرد.

در سال ۱۳۵۱ تصمیم میگیرد به ایران بازگردد، چند روز بعد از بازگشتش به او اطلاع میدهند که حق تدریس در هیچ کجا را ندارد و صرفاً فقط میتواند نمایشگاه برگزار کند.بعد از آن به آمریکا بازگشت و سالی یکبار برای برگزاری نمایشگاه آثارش به ایران سفر میکرد.

گزارشی از انقلاب، مجموعه ده تایی از طراحی های ذغالی نیکزاد نجومی بود که ۹ ماه بعد از انقلاب اسلامی و پس از بازگشایی موزه هنرهای معاصر به نمایش در آمد. وی در این مجموعه تظاهرات های مردمی را به تصویر کشیده بود. وی قبل تر نیز پوستر های متعددی را در جهت حمایت از مبارزات مردمی علیه رژیم سابق طراحی کرده بود.

“گالری تازه تاسیس تیمور گراهنه در “ترایبکا” نمی‌توانست رویایی جذاب تر از افتتاح شدن گالری جدیدش را با نمایشگاهی از جدیدترین نقاشی‌ها و طراحی‌های نیکی نجومی مشهور را در سر بپروراند و در سال شهریور۱۳۹۲ (سپتامبر۲۰۱۳ میلادی) وی نمایشگاهی درنگارخانه تیمور گراهنه، در نیویورک داشت. در زمان دو ساعت گشایش نمایشگاه سیل انسانی بود که نمایشگاه را پر و خالی می کرد و به قول ایرانی ها جای سوزن انداختن نبود، بسیاری از بازدیدکنندگان را آمریکایی ها تشکیل می‌دادند.

آن‌چه در اولین نگاه مخاطب این آثار را درگیر و به نوعی مجذوب خود می‌کرد، نقد قدرت نهفته در نقاشی‌های نجومی بود. پیچیدگی آثار نجومی در بازی بین واقعیت و فانتزی در نوسان است. سه عنصر عوامل تاریخی، انتقاد اجتماعی و سورئالیست انتزاعی، اجزا تشکیل دهنده آثار نجومی است.

روایت گویی از دیگر ویژگی‌های این نمایشگاه بود، عناصر بسیار گسترده در چیدمان بوم نجومی مخاطب را مرتب مورد چالش و تفسیرگویی قرار می‌داد. اما آثار نجومی برعکس آثار نئو راوخ، رئالیست آلمانی، تنها یک روایت نیست، بلکه داستانی است که پایان آن باز است.

زبان نقاشی نجومی امروز ابعاد فرا ملیتی یافته، او در ادغام آنچه با خود از سرزمین مادری برده و آنچه امروز بیش از سه دهه است که در کشور میزبان باخود همراه کرده، به زبانی نوینی دست یافته که عناصری از هر دو را در خود دارد، ولی زبانی فرا زمانی است که با هر پیشینه تاریخی قابل فهم است.

اما آنچه نقد اجتماعی و نقد قدرت او را از دیگر آثار هم ‌نسلانش متمایز می‌کند، فرم کار اوست. بوم او نه تنها چند لایه است، بلکه همواره در پایین آن انعکاسی وجود دارد، که از نظر مقیاس حدود یک چهارم کار را به خود اختصاص می‌دهد و از منظرمحتوا یا انعکاسی است از آنچه در بالا اتفاق می‌افتد، یا به کنکاش در واقعیت جدیدی می پردازد. این نوع کار را می‌توان امضا ویژه نیکی نجومی دانست. آثار نجومی با اینکه آبستره و بخشی سورئالیستی است، اما عنصر انسانی همواره در کانون آن قرار دارد.

به باور منتقدان هنر، نیکزاد نجومی نقاشی است مضمون‌گرا، فیگوراتیو و تلخ‌اندیش که مضامین انسانی‌اش را در چشم‌اندازهایی تلخ و تیره به تصویر می‌کشد.

به گفته‌ای دیگر، نقاشیهای نجومی را می‌توان تمثیل های نامعقول قدرت، یا تمثیل های نامعقولی قدرت توصیف کرد. منبع و مایه‌ی الهام سبک او به زمانی بازمی‌گردد که به پیشنهاد فیروز شیروانلو، مدیر وقت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به مطالعه‌ی نقاش پیامبر ایرانی مانی می‌نشیند. حاصل این مطالعه ۲۷۰ نقاشی می‌شود که به گفته‌ی خودش مسیر کار هنری او را دگرگون می‌کند. سالها بعد گزیده‌ای از این نقاشیهای مانوی که به سبک سنتی نگارگری ایرانی کار شده بودند در گالری آریا در سال ۱۳۷۲به نمایش گذاشته می‌شوند که تنها نمایشگاه او در ایران پس از انقلاب بعد از نمایشگاه کوتاه گزارش انقلاب بوده است.

نقاشی های اخیر نیکزاد نجومی بیشتر تاثیر گرفته از عکس های روزنامه ها هستند، او بعد از طراحی اولیه عکس هایی را از روزنامه های مختلف میبُرد و سپس آنها را کنار هم قرار داده و تصاویر را تلفیق میکند. این تصاویر تلفیق شده را بر صفحه ای شطرنجی موقعیت یابی میکند و در آخر طرح نهایی را روی بوم میکشد.

او میگوید بیشتر تاثیرش را از نقاشی های غرب گرفته است و تنها نقاش ایرانی که از کارهایش تاثیر گرفته “اردشیر محصص” بوده است.

آثار او را می‌توان در مجموعه‌های دائمی موزه هنر متروپولیتن نیویورک، بریتیش میوزیوم لندن، موزه خصوصی صلصالی دوبی و موزه ملی کوبا مشاهده کرد.

نیکزاد نجومی در فستیوال بلونیا در ایتالیا به خاطر تصویرسازی کتاب “گل بلور خورشید” برنده جایزه شده است. برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی در ایران و آمریکا (نیویورک و کالیفرنیا)، از جمله نمایشگاه انفرادی در موزه هنرهای معاصر تهران و دریافت جایزه ملی فرانسه، کانی‌سومر در سال ۱۳۴۹ ، از جمله فعالیت‌های هنری نجومی است.

در کل نکته حائز اهمیت در آثار نیکزاد نجومی، امتزاج و پیوند درونی میان ورطه‌های یک روح ناآرام در کالبد فیگورهایی لطمه دیده و بی‌شناسنامه است. روزنامه نیویورک تایمز از آقای نجومی به عنوان گنجینه ی هنری یاد کرده است.

نمایشگاه‌های انفرادی

  • تالار دانشگاه تهران، ۱۳۴۷
  • گالری لیتو، تهران، ۱۳۵۴
  • گالری سیحون، تهران، ۱۳۵۵
  • گالری پیکتوگراند، نیویورک
  • موزه کویینز
  • نمایش سری دست نوشته‌ها درگالری هما، تهران، ۱۳۸۵
  • گالری پریشکا جیشکا، نیویورک
  • گالری تیمور گراهنه، نیویورک ۱۳۹۲

نمایشگاه‌های گروهی

  • نجومی همچنین در نمایشگاه پوسترهای انقلاب در دی ماه ۱۳۵۷ در سالن دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران آثارش را در کنار هنرمندانی چون امیر اثباتی، اکبر اهری پور، آراپیک باغداساریان و مرتضی ممیز به نمایش گذاشت.
  • نجومی در مهر ماه سال ۱۳۸۶ در کنار هنرمندان بزرگ دیگر ایران در نمایشگاه گروهی نقاشی فصلنامه «حرفه هنرمند» در نگارخانه ممیز و میرمیران خانه هنرمندان ایران شرکت کرد.
  • نجومی در خرداد ماه ۱۳۸۹ آثار خود در زمینهٔ تصویرسازی شاهنامه را در کنار آثار اساتید دیگر در نمایشگاه و همایش شاهنامه‌نگاری در مؤسسه فرهنگی هنری صبا به نمایش گذاشت.
  • نجومی در بهمن ۱۳۹۰ در نمایشگاه و فروشگاه «مجموعه زمستانی ۹۰» در گالری ماه مهر شرکت کرد.
  • نجومی در آبان ماه ۱۳۹۱ در نمایشگاهی گروهی به نفع بیمارا ن ام اس در نگارخانه ماه مهر شرکت کرد.
  • نجومی در آذر ۱۳۹۱ در نمایشگاه گروهی با عنوان «یک مرد» آثارش را در کنار آثار چهره‌های مطرح دیگر در زمینهٔ هنرهای تجسمی قرار داد.
  • نجومی تیر ماه ۱۳۹۲ در نمایشگاهی تحت عنوان «از گذشته تا… فردا» در گالری دی آثار خود را در کنار آثار نقاشان جوان ایران به نمایش گذاشت.

پژوهش و گردآوری سارا شاه محمدی

کلیه حقوق متعلق به مجموعه هنرگردی می‌باشد. طراحی و پشتیبانی وب سایت از شاریوت

با ما در تماس باشید

برای ارتباط با هنرگردی از این بخش استفاده نمایید

درحال ارسال

Log in with your credentials

or    

مشخصات ورود خود را فراموش کرده اید؟

Create Account