شش خط مشهور ساخته شده توسط ابن مقله

چند نمونه از خطوط ابن مقله

ابن مقله بیضاوى شیرازى

ابن مقله متولد سال ٢٧٢ و وفات در سال ٣٣٨ بوده. وى وزیر دربار عباسى بوده و نقش به سزایى در زندگى تک تک ما ایرانیان بازى کرده است. جالب است بدانید که پس از حمله اعراب به ایران و رسمى شدن خط عربى مردم پارسى زبان علاقه اى به دست خط عربى نشان ندانند و به همین سبب از به مکتب رفتن و آموزش خط پرهیز مى کردند.

ابن مقله قوانینى براى توسعه خطوط تنظیم کرد. او به علت و سبب بى علاقه بودن مردم به خط عربى و کوفى توجه کرده و بر اساس زیبایی شناختى ایرانى با تغییراتى، قوانین و خطوطى را به وجود آورد.

ابن مقله براى به وجود آوردن قوانین خطوط جدید به سوالاتى از این قبیل پاسخ داد:

براى مثال خط محقق چه موقع زیباس و چگونه خط ثلث بر اساس زیبایی شناسى ایرانى و علایق مردم زیبا دیده مى شود.

او به خوبى متوجه شده بود که مردمان ایران زمین چرا براى مثال خط کوفى را دوست ندارند. زیرا این خط فاقد منحنى است پس او به استاندارد سازى خطوط پرداخت.

خطوط اختراعى توسط ابن مقله

  • محقق
  • ریحان
  • ثلث
  • رقاع
  • نسخ
  • نستعلیق
  • توقیع

مدار این خطوط بر دایره و سطح نهاد است.  خط کوفى پنج دانگ و نیم سطح و نیم دور بیشتر ندارد . ابن مقله با اضافه کردن یک دور خط زیباى محقق را به وجود آورد. و نیز خط ریحان را تابع خط محقق قرار داد. او از حروف کشیده بیشتر در خطوط ابداعى خود استفاده مى کرد (حرف الف در این خطوط نسبت به خطوط عربى کشیدگى بیشترى دارد) .ابن مقله “الف” را مقیاس اساسى حروف قرار داد.او همچنین به حرف “ى” دور بیشتری داد.

خط ثلث چهار دانگ آن مسطح ، دو دنگ آن مسطح بوده، خط توقیع سه دانگ مسطح ، سه دانگ مدور است .

خط نسخ چهار دانگ مسطح و دو دانگ مسطح مسطح است ،جالب است بدانیم که خط نسخ در ٣١٠ قمرى در زمان وزارت ابن فرات اختراع شد و به سبب سهولت تحریر ناسخ خطوط دیگر شد و به خط نسخ شهرت یافت و از آن دوران در سرزمین هاى اسلامى مورد استفاده قرار گرفت.

این خطوط توسط ایرانیان مورد قبول قرار گرفت و پنجاه سال بعد دانشمندان شروع به استفاده از این خط کردند او دوازده اصل را را بازگو کرد: ترکیب، کرسى، نسبت، ضعف، قوت، سطح، دور، صعود، مجاز، نزول مجاز، اصول، صفا و شان.

ابن مقله و منسب هاى دربارى

ابن مقله بارها به سمت وزیرى و از مقامات دولت عباسى منصوب شد ولى به دلیل حسادت اطرافیان از منصب خود عزل شد. بارها شکنجه شد و در یکى از همین شکنجه ها دستور داده شد که دست راست وى، دستى که خط هاى زیبایى را هنرمندانه نوشته بود ، قطع شد.

ولى او باز دست از تلاش نکشید و به بازوى خود قلم مى بست و باز هم زیباو خوش خط  مى نوشت. او کم کم تلاش کرد و توانست با دست چپ بنویسد . و در این کار نیز موفق بود. و دست خط هاى هنرمندانه اى از خود به جا گذاشت. سرانجام بار دیگر او را مورد شکنجه قرار دادند و زبان او را بریدند ولى این بار او بر اثر شکنجه  جان باخت.

آثار ابن مقله

رساله فى علم الخط و القلم، رساله فى میزان الخط که در مکتبه عطارین تونس نگهدارى مى شود، از او چندین نامه نیز باقى مانده است.

با ما در تماس باشید

برای ارتباط با هنرگردی از این بخش استفاده نمایید

درحال ارسال

Log in with your credentials

or    

مشخصات ورود خود را فراموش کرده اید؟

Create Account