رضا عابدینی متولد سال ۱۳۴۶ در تهران است.او  طراح و گرافیست معروف ایرانی است.

فارغ‌التحصیل رشته طراحی گرافیک از هنرستان هنرهای تجسمی پسران تهران و لیسانس نقاشی از دانشگاه هنر تهران است و کار حرفه ای گرافیک را از سال ۱۳۶۸ با سفارش هایی کوچک از بنیاد سینمایی فارابی شروع کرد.

در ۲۵ سالگی اولین سفارش عمده ی کاری خودش را که طراحی پوسترهای یازدهمین جشنواره فجر بود، را دریافت کرد. و تاملاتی که روی خصلت های بصری هنوز ، عابدینی در کارهایش بر روی خط فارسی انجام میدهد سابقه اش به همان سفارش اول بر میگردد.

چالشی که وی به عنوان اولین چالش خود میگوید و هنوز هم در طراحی و گرافیک ایرانی وجود دارد بدین شرح است :

” در پروسه ای که من این پوستر(جشنواره فجر) را طراحی میکردم این اولین بار بود که یک چالشی داشتم که باید یک مفاهیمی را تبدیل میکردم به یک تصویر و یا پوستر و یک مخاطب عام داشت و یک کار به معنی واقعی، کار حرفه ای گرافیک بود.هیچ مشکلی با بوجود آوردن و درست کردن تصویرها نداشتم، ولو منابع مختلفی هم برای هر قسمت داشتیم من بالاخره میتوانستم با طراحی یا بازی با عکس ها یک کاری را ارائه بدهم.مشکل آنجایی درست میشد که می خواستم کارها را با تایپاد درگیر کنم،اولین مشکل اینجا بود که نمیدانستم با فونت های فارسی چکار باید بکنم، و دوم اینکه نمیدانستم اینها را چطور با فونت های رومن ترکیب کنم چون جشنواره یک جشنواره بین المللی بود و می بایست هر دوتا نوشتار در آن استفاده میشد. و این دو مشکل هنوز هم در گرافیک ایرانی وجود دارد.”

وی تصمیم گرفت حروف فارسی و انگلیسی را با دست طراحی کند و در دوره های بعدتر جشنواره فجر نوشته ها را با الهام گرفتن از منطق مُهر های سنتی ایرانی در کنار تصاویر اما جدا از آنها قرار داد.

تا سال های سال این تلقی در مورد خط فارسی وجود داشت که خط فارسی اساسا مشکل دارد و تایپ با آن به زیبایی تایپ حروف رومن نخواهد بود، عابدینی که احتمالن متاثر از تفکر فلسفی« احمد فردید» بود، تسلیم این دیدگاه ساده انگارانه نشد. از نظر فردید مسئله ی اصلی رسیدن به هویتی اصیل و ایرانی بود و مواجه انتقادی با تکنولوژی مدرن، نقشی اساسی در این فرآیند ایفا میکرد. عابدینی تصمیم گرفت به جای حواله دادن مشکل به ماهیت خط فارسی، روی تکنولوژی مدرنی که ابزار اصلی کار گرافیک بود تمرکز کند و همین جا بود که احساس کرد کلید معما را پیدا کرده است. مشکل حالا از نظر او در شکل استفاده از منطق حروفِ سُربیِ جدا جدا در خط فارسی ای بود که همواره زیباییش بر سرهم نوشتنش استوار بوده است.

“ما به طور طبیعی بعد از سال ها به خاطر اینکه روزنامه ها را به طور مداوم دیدیم و دیگر خوشنویسی به عنوان یک منبع برای خوانایی نبوده است ، نوشتار روزنامه ای مبنای خوانا بودن متن برای ما شده است، و هر چیزی که به این شکل(روزنامه ای) به لحاظ فرم پاک و منزه نوشته شده باشد، ما میگوییم که این خواناست و این صد در صد به نظر من اشتباه است.”

عابدینی حروف فارسی را بهم ریخت تا شاید فلبداهگیِ خوشنویسی فارسی را به تایپ برگرداند، تلاشی که دست کم امروز برای ما معادل بصری ِدوره ای درخشان و احتمالا درخشان ترین دوران صنعت نشر بعد از انقلاب است.اما تلاش وی برای رسیدن به نوعی گرافیک ایرانی به کارش با تایپ محدود نبود، او می خواست فراتر از استفاده ی ظاهری از عناصر سنتی به منطق ایرانی برای تصویر سازی هم برسد. فضاهای طراحی های او مطلقا مدرن و امروزی هستند نه الزاما از بته جقه اثری هست نه الزاما از نستعلیق، اما روحی در آنها هست که ما را به سنن بصریِ ایرانی اسلامی وصل میکند.عابدینی بدین ترتیب با سنت ایرانی کار میکند اما وی طراح سنتی نیست.

رضا عابدینی دبیر سرویس تجسمی ماهنامه هنری، ادبی و فرهنگی سوره نیز بود، وی لوگوی برنامه ی روایت فتح را نیز طراحی کرده است.

پوستر های رضا عابدینی

لوگو های رضا عابدینی

شهید مرتضی آوینی به رضا عابدینی میگوید:

“تو یک گرافیست حرفه ای هستی و هنرهای تکنولوژیک، این ها مثل یک مَرکبی هستند که تو تا مهارت سواری گرفتن از آن را پیدا نکنی امکان ندارد که بتوانی ببری آنجایی که دلت میخواهد.”

رضا عابدینی در جایی از تاثیر مرتضی آوینی بر کارش میگوید : ” اگر یک چیزی باشد که بخواهی بگویی در کار عملی من به عنوان گرافیک تاثیر گذاشته است ، این درک و تلقی متفاوت شهید آوینی از تمام هنر های تکنولوژیک بود.”

و عابدینی همین جا از نسل مدرنیست های قبل از خودش جدا میشود، توجه وی به تکنولوژی نه از جنس تقابل و انکار بلکه از جنس گفتگو بود. عابدینی نه به دنبال نوعی مدرنیزم روستایی و پاستورال، که در پی نوعی خودآگاهی در پی رسانه ای بود که با آن کار میکرد. اینکه قواعد رایج گرافیک طی چه فرآیند اجتماعی وضع شده اند؟ کمپوزیسیون زیبا چه خصلت هایی دارد و اصلا چرا اینطور تعریف میشود؟ متن و تصویر چه رابطه ای باید باهم داشته باشند؟ به چه معنی گرافیک در خدمت پیامی ست که سفارش دهنده ی کار میخواهد در آن دیده بشود؟ و کجاست که فرمِ اثر در واقع اهمیتی برای محتوای ِپیام کار پیدا میکند. عابدینی برای رسیدن به یک نوع تسلط فرمی و سَبکی، مستقل از سفارش هایی که میگرفت شروع کرد به خلق آثاری برای خودش با هدف تامل بر خود رسانه ی گرافیک. از جمله بعد از تجربه ی گرافیک مجله هایی مثل سوره و فارابی و کارنامه ، سعی کرد به معقوله ی گرافیک مطبوعاتی شخصا فکر کند.

“به طور عام تصویر همیشه مکمل محتوای نوشتاری در مجلات است، یک کانسپت در ذهنم  بود که چطور میشود مجله ای داشت که از این روتین هایی که ما داریم تبعیت نکند ولی در عین حال کارکرد مجله را داشته باشد، یعنی ما یک مجله در میاوریم که تصاویر در آن اصلی هستن و در واقع کمی هم اغراق میکردم  و نوشته ها تزیین های عکس ها هستند. و در اولین چاپ مجله ی منظر اینچنین آوردیم که «منظر قصد تلافی بلایی را دارد که ادبیات بر سر هنر تجسمی آورده است». در این مجله حتی پیش بینی کردیم که چطور گفتگو داشته باشیم.”

منظر زمستان ۷۷ منتظر شد و در تدوین آن ساعد مشکی با رضا عابدینی همکاری کرده بود. نویسندگان و هنرمندان متعددی با منظر همکاری داشته اند.از علیرضا مشایخی ِ موسیقی دان تا ابوالفضل جلیلی که از او خواسته شده بود یک فریم از بین بیش از یک میلیون فریمی که تا به حال ساخته را انتخاب کند.منظر نمونه ی خوبیست از اینکه عابدینی چطور به گرافیکِ مستقل از پیام و کارکردی که سفارش دهنده ها ممکن است مدنظر داشته باشند، فکر کرده.

وی خود را فردی فرمالیست معرفی میکند،و تصورش این است که در جهانی که ما زندگی میکنیم هیچ مفهومی بدون فرم قابل ارئه نیست .

“این دغدغه به عنوان یکی از مهم ترین هدف ها توی ذهنم بوده  که کار من ، لهجه ی شخص خود من را داشته باشد که شبیه هیچ کس دیگری نیست و بعد از آن انعکاسی از فضا و درگیری های ذهنی من در کارم موجود باشد. خط فارسی مهم ترین المانی است که طراحان ایرانی باید به آن به طور دائم اقتدا بکنن. مربع و مستطیل نیست که گرافیک سویسی را گرافیکِ سویسی کرده است بلکه نحوه ی استفاده از مربع هست که سویسی هست.دایره در کا ژاپنی ها ژاپنی هست و ما به راحتی میتوانیم دایره ی ایرانی داشته باشیم.”

وی تاکنون چندین جایزه بین‌المللی را بخاطر آثارش دریافت کرده‌است. او اولین طراح ایرانی است که نامش در کتاب تاریخ طراحی گرافیک مگز ثبت شده‌است.

عابدینی از نسل چهارم گرافیک ایران است و آغازگر تایپوگرافی در ایران بطور حرفه‌ای و کامل می‌باشد. رضا عابدینی در سال ۱۳۸۵/۲۰۰۶ خورشیدی جایزه صدهزار یورویی پرنس کلاوس هلند را از آن خود کرد. نمایشگاه آثار او نیز در ۱۱ سپتامبر همان سال در آمستردام گشایش یافت. عابدینی در نمایشگاه های متعدد داخلی و خارجی از جمله نمایشگاه پوسترهای سینمایی خانه سینما برای سه دوره، دومین و ششمین بی ینال طراحی گرافیک ایران، نمایشگاه پوسترهای فرهنگ قشم، نمایشگاه بین المللی موزه پوستر اسن (آلمان) برای دو دوره، نمایشگاه پوسترهای تجربی طراحان گرافیک ایران، پوسترBrief Encounters  (پاریس- ورشو)، بی ینال بین المللی (جمهوری چک) شرکت داشته است. و هم داور جشنواره های بین الملی و داخلی بسیاری بوده است.

وی یکی از دلیل های خروج خود از ایران چنین بیان میکند:

“یکی از چیزهایی که واقعن من را عذاب میداد، فضای ناسالم، خسته کننده یِ روشنفکری ایرانی بود. دیدن دوباره و دوباره و دوباره ی آدم ها و تکرار همون حرف ها و نه این که امنیت نداشته باشی ولی توی ایران کپی کردن یک کار خیلی راحت و عادی هست و همه این کار را به راحتی انجام میدهند در صورتیکه در خارج از ایران و در سطح حرفه ای چنین کاری باعث شرمندگی همه هست و امکان ندارد تو چیزی را پیدا بکنی با دقت تمام از روی دست یکی دیگر کار بکند. مهم تر از آن در مورد من این بد بود که کپی شدن توسط دیگران اجازه ی تجربیات شخصی من را میگرفت. و کسی نبود که در جلسات بپرسد که این کارها که انجام میدهی از کجا ناشی شده، یا فحش میدادند یا سوت بلبلی میکشیدن برای آدم، هیچ کس دو خط ننوشت بگوید این کاری که میکنی من فهمیدم که منبع کاری ات چه چیز بوده و فهمیدم که قصدت چیست و این اشتباهات را هم اینجا داشتی، یک خط اگر شما چنین چیزی پیدا کردی، من حاضرم برگردم ایران و دوباره در وطنم کار کنم.”

رضا عابدینی در حال حاضر به همراه خانواده اش در لاهه ی هلند زندگی میکند و در دانشگاهی در بیروت به تدریس نیز مشغول است. عابدینی در آبان‌ماه سال ۹۴ پس از چندسال دوری از وطن با نمایشگاه “طراحیخط” در گالری آب/انبار باز هم حضوری موفق داشت. طراحیخط مجموعه هشتاد و نه اثر از رضا عابدینی است که در مرز میان طراحی و خط (نوشتار) قرار دارد و از دلبستگی طولانی و عمیق او به این هر دو خبر می دهد.

نمایشگاه های فردی

  • در جهت عکس،  ایران،۱۳۸۰ درابتدا، ایران، ۱۳۸۰
  • بازگشت، ایران،۱۳۸۱
  • پاسخ، ایران،۱۳۸۱
  • کتاب نگاه، پاریس۱۳۸۳
  • زبان مادری، تایوان۱۳۸۳
  • زبان تصویری رضا عابدینی، آمستردام۱۳۸۴
  • بدون حرف، ایران۱۳۸۵
  • هلند۱۳۸۵ Den Haag، نمایشگاه پوستر،  POSTRAM

نمایشگاه های گروهی

  • پوستر فیلم، تهران۱۳۷۲،۷۳،۷۵
  • دوسالانه تهران۱۳۷۰،۷۸،۸۲
  • پوسترهای فرهنگی، جزیره قشم ۱۳۷۷
  • نسل چهارم، تهران۱۳۷۷
  • نمایشگاه های گروهی در قزوین، هنگ کنگ، کره، ورشو،  پاریس، ژاپن، چین، اوکراین، اسن، امونت، Echirolles ،Toyama،Trnava،Brnoبیروت،  آمستردام،  دوبی، دوهه، استانبول، کلرادو.

جوایز

  • جایزه اول: بهترین پوستر فیلم برای جشنواره بین المللی فیلم فجر، ایران۱۳۷۲،۷۳،۷۵
  • جایزه ویژه منتقدان فیلم، برای بهترین پوستر فیلم، ایران۱۳۷۳
  • بهترین پوستر فیلم، ایران۱۳۷۵ IRIB جایزه ویژه
  • جایزه سوم،  پوستر، ششمین دوسالانه طراحان گرافیک ایران،  تهران۱۳۷۸
  • جایزه ویژه، خلاقیت، انجمن طراحان گرافیک ایران،  تهران۱۳۷۸
  • جایزه ویژه، دوسالانه بین المللی طراحی پوستر چین، چین،۱۳۸۲
  • جایزه افتخاری، نمایشگاه بین المللی پوستر کلرادو، ایالات متحده امریکا۱۳۸۲
  • جایزه اتحادیه هنرمندان تجسمی جمهوری چک، برنو،۱۳۸۲
  • جایزه دوم، پانزدهمین فستیوال پوستر شامونت، فرانسه،۱۳۸۲
  • جایزه طلا، سه سالانه بین المللی طراحی پوستر هنگ کنگ،هنگ کنگ ۱۳۸۲
  • جایزه اول و مدال طلا، هشتمین دوسالانه بین المللی طراحی پوستر مکزیک۱۳۸۲
  • جایزه نقره، دومین دوسالانه بین المللی طراحی پوسترکره،۱۳۸۲
  • جایزه اول، اولین دوسالانه بین المللی طراحی پوسترجهان اسلام، ایران۱۳۸۲
  • مدال برنز، دومین دوسالانه بین المللی طراحی پوستر چین۱۳۸۳
  • جایزه اول، نهمین فستیوال مطبوعات کودکان و نوجوانان، ایران۱۳۸۳
  • مدال نقره، بیستمین دوسالانه بین المللی طراحی پوستر ورشو، لهستان۱۳۸۴
  • جایزه اصلی پرنس کلاوس، هلند۱۳۸۵

سوابق تدریس و ورکشاپ

تدریس طراحی گرافیک، طراحی بصری، چاپ، طراحی پوستر، تایپوگرافی، تایپ و تصویر در

  • دانشگاه تهران
  • مدرسه هنرهای زیبا
  • دانشگاه آزاد
  • دانشگاه الزهرا

ورکشاپ ها

  • فرانسه، پاریسECV
  • هلند آکادمی Hallo
  • فرانسهIntuit/Lab
  • قطر VCUQ
  • لبنان LAU
  • ترکیه Mimar Sinan
  • دوبی AUD
  • تایوان CPC
  • استرالیا RMIT

فعالیت های هنری

  • عضو انجمن طراحان گرافیک ایران،۱۳۷۶
  • (AGI) عضو انجمن بین المللی طراحان گرافیک۱۳۸۰
  • G.D.S سرپرست کمیته فرهنگی۱۳۷۸
  • نویسنده و منتقد در حوزه هنرهای تجسمی از۱۳۶۹
  • ویرایش بخش تجسمی ماهنامه سوره،۱۳۷۱،۷۲
  • مدیر هنری مجله تصویری” منظر”

طراحی کتاب

  • پیامبرنوشته خلیل جبران، ایران،۱۳۷۶
  • کتاب تصویری “منظر”، ایران،۱۳۷۸
  • هنرچاپ، کتاب درسی در مدارس هنری ایران،۱۳۷۹
  • قصه کوتوله ها و درازها، ایران،۱۳۷۹
  • اتوبیوگرافیک، گزیده ای از کارها،ایران،۱۳۸۱
  • در ابتدا…، گزیده ای از کارها،ایران،۱۳۸۲
  • فرانسه۱۳۸۳،  PYRAMYD انتشارات ،Design & Designers رضا عابدینی، طراحی و طراحان
  • “New Visual Culture of Modern Iran” فرهنگ جدید تصویری ایران مدرن با همکاری هانس و البر
  • هلند۱۳۸۵ انتشارات BIZ،  With Hans Wolbers

کلیه حقوق متعلق به مجموعه هنرگردی می‌باشد. طراحی و پشتیبانی وب سایت از شاریوت

با ما در تماس باشید

برای ارتباط با هنرگردی از این بخش استفاده نمایید

درحال ارسال

Log in with your credentials

or    

مشخصات ورود خود را فراموش کرده اید؟

Create Account