در واپسین ماههای زمامداری امانوئل مکرون، کاخ الیزه سومین ابرپروژه فرهنگی او را نیز قفل و کلید کرد: نوسازی فراگیر موزه لوور؛ طرحی که در کنار بازسازی کلیسای نوتردام پاریس و احیای کاخ ویه-کُتره، بهعنوان میراث فرهنگی-سیاسی او ثبت خواهد شد. این تصمیم در حالی گرفته شد که لوور با بحرانهای امنیتی، فرسودگی زیرساختی و چالشهای مدیریتی دستبهگریبان است.
ربایشی که مدیریت را لرزاند
۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، چهار دزد با بهرهگیری از بالابر مکانیکی نصبشده بر خودرو، از بالکنی مشرف به رود سن وارد لوور شدند و به تالار آپولون راه یافتند؛ جایی که جواهرات پادشاهی سده نوزدهم نگهداری میشود. بهرغم بازداشت مظنونان اصلی، هشت قطعه جواهر ــ با برآوردی نزدیک به ۸۸ میلیون یورو ــ همچنان بازیابی نشده است. در میان آنها، گردنبندی با الماس و زمرد که ناپلئون بناپارت به همسرش هدیه داده بود، جای دارد.
چند روز پس از این یورش، لورانس دس کار، مدیر وقت لوور، اذعان کرد سامانه دوربینهای پیرامونی «کهنه و ناکافی» است و تنها دوربینِ ناظر بر دیوار بیرونیِ محل نفوذ، بهسوی بالکن گالری آپولون تنظیم نشده بود. تصویر منتشرشده از تاج الماسنشان اوژنی دو مونتیخو ــ که هنگام گریز دزدان بر زمین افتاد و آسیب دید ــ نشان میدهد اثر «تقریباً سالم» است و امکان مرمت کامل دارد.
همزمان با آغاز بررسیهای پارلمانی درباره «ناکامیهای نظاممند»، فشار افکار همگانی بالا گرفت؛ و در ۲۴ فوریه ۲۰۲۶، دسکار استعفای خود را تقدیم رئیسجمهور کرد. کاخ الیزه این کنارهگیری را «مسئولانه» خواند و تأکید کرد موزه برای پیشبرد پروژههای بزرگ امنیتی و نوسازی به «آرامش و نیرویی تازه» نیاز دارد.
سکان به دستِ لِریبول؛ مأموریتِ تثبیت و ایمنسازی
دولت فرانسه، کریستف لِریبول، مدیر پیشین کاخ ورسای را به ریاست لوور گماشت. وزارت فرهنگ اعلام کرد اولویت او «تقویت ایمنی ساختمان، مجموعهها و بازدیدکنندگان، بازگرداندن اعتماد همگانی و پیشبرد دگرگونیهای ضروری» است.
لِریبول که ۶۲ سال دارد، پیشتر درباره چالشهای پرهزینه اما گریزناپذیر مرمتی در ورسای گفته بود: «بهروزسازی هسته مرکزی با استانداردهای ایمنی آتشسوزی و سامانههای اقلیمی برای پاسداری از آثار، ناگزیر است؛ پروژهای پنجساله که به تعطیلیهای گردشی میانجامد.» اکنون همان نسخه برای لوور نیز محتمل است: نوسازیهای عمیق، بدون توقف کامل، اما با مدیریتِ بستهشدنِ بخشها بهصورت چرخشی.
فرسودگیِ پنهان در زیرِ ازدحام
لوور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۸.۷ میلیون بازدیدکننده داشت؛ رقمی بالاتر از ظرفیت طراحیشده. در یادداشتی محرمانه که پیشتر افشا شد، مدیریت وقت به «فرسودگی عمومی»، نشتیها، نوسانهای دمایی خطرناک برای آثار، کمبود فضاهای استراحت، ضعف راهنمایی و کمبود خدمات بهداشتی اشاره کرده بود. اعتصابهای کارکنان در اعتراض به دستمزد و شرایط کار نیز از اوایل ۲۰۲۵ به بستهشدن مقطعی بخشهایی از موزه انجامید.
دولت، هزینه برنامه دهساله «رنسانس نو» را میان ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون یورو برآورد میکند و میگوید سهم مالیاتدهندگان «اندک» خواهد بود. بر پایه اعلام رسمی، بخشی از منابع از محل افزایش بهای بلیت بازدیدکنندگان غیراروپایی تأمین میشود (تا ۳۲ یورو)، که سالانه حدود ۲۰ میلیون یورو درآمد اضافی هدفگذاری شده است. هدف پایانی، افزایش ظرفیت پذیرش تا ۱۲ میلیون بازدیدکننده در سال، پس از تکمیل پروژه است.
سیاستِ فرهنگ؛ میراثی برای ۲۰۳۲؟
نوسازی لوور، افزون بر جنبه فنی، بُعدی نمادین دارد. برای مکرون، که بازسازی نوتردام را بهسرعت پس از آتشسوزی ۲۰۱۹ پیش برد و پروژه ویه-کُتره را بهعنوان «شهرِ زبان فرانسه» احیا کرد، ساماندادنِ لوور حلقه پایانی سهگانهای است که میتواند سکویی برای بازگشت احتمالی در ۲۰۳۲ تلقی شود.
با این همه، آزمون واقعی در میدان اجراست: ترمیم شکافهای امنیتی، بهروزسازی سامانههای نظارتی، مهار فرسودگیِ سازه و همزمان حفظ جریان بازدید در یکی از پربینندهترین موزههای جهان. اگر مدیریت تازه بتواند میان پاسداری از میراث و الزامات اقتصاد فرهنگ توازن برقرار کند، لوور نهتنها از بحران گذر خواهد کرد، بلکه الگویی برای نوسازی نهادهای بزرگ هنری در سده بیستویکم خواهد شد.
